Historia

Tajna historia gitary elektrycznej

Aleksander Piński

Prawie nikt nie wie, kto wynalazł najważniejszy instrument muzyczny XX w.

„To nowy wynalazek, który wstrząsnął muzycznym światem. Sprawia on, że możliwe jest połączenie wirtuozerii muzyka i elektrycznej perfekcji” – tak brzmiał fragment zaproszenia na pierwszy w historii świata koncert gitary elektrycznej, który odbył się 21 września 1932 r. w Wichita w stanie Kansas. Gitara elektryczna zmieniła popkulturę XX w. tak, jak samochód pozostałe dziedziny życia, a jednak nazwisko i historia twórcy tego instrumentu, prostego grajka z Teksasu Georgea Beauchampa, znana jest tylko pasjonatom historii tego instrumentu.

Zrób ją głośniej

Jak pisze Brad Tolinski w książce „Play It Loud” (Zagraj to głośno) George Delmetia Beauchamp urodził się 18 marca 1899 r. w stanie Teksas jako jedno z dziewięciorga dzieci Saybirda i Fanny Beauchamp. W dzieciństwie uczył się gry na skrzypcach, ale ostatecznie przerzucił się na gitarę. Kiedy dorósł, wraz z bratem – Altonem – także gitarzystą, przenieśli się do Los Angeles, by spróbować zrobić karierę jako muzycy.

Oczywiście na początku nie byli w stanie grą zarobić na życie, więc w ciągu dnia pracowali jako malarze pokojowi. Wieczorami dawali koncerty gitarowej muzyki hawajskiej pod nazwą „Grasshopper i George”. W tym okresie gitara stawała się coraz popularniejsza i przyćmiła popularność banjo. Był jednak pewien problem. Polegał on na tym, że gitara była znacznie cichsza od banjo, co bardzo przeszkadzało Georgeowi Beauchampowi. Chciał on dawać koncerty jak największej liczbie słuchaczy.

Któregoś dnia w 1926 r. udał się do sklepu Johna Dopyera, lutnika pochodzącego ze Słowacji i poprosił go, by wymyślił sposób na to, by jego gitara stała się głośniejsza. Ten wpadł na pomysł zbudowania tzw. gitary rezofonicznej (ang. acoustic resonator guitar). Do zwykłej gitary akustycznej dodał metalową, drgającą pod wpływem fal dźwiękowych membranę, która wzmacniała dźwięk sprawiając, że był on głośniejszy (takie gitary produkuje się i sprzedaje do dzisiaj ze względu na specyficzny metaliczny dźwięk; jedną z nich można zobaczyć na okładce płyty Dire Straits „Brothers in Arms”).

Kiedy Beauchamp i Dopyer stworzyli pierwszą gitarę rezofoniczną Teksańczyk zaczął szukać sposobu na jej wypromowanie. Jeden egzemplarz instrumentu przekazał popularnemu gitarzyście grającemu muzykę hawajską, Solowi Hoopii, a następnie doprowadził do zaproszenia tria w którym grał ten artysta na imprezę, którą organizował jego bogaty kuzyn Ted E. Kleinmayer. Ten, po skończeniu 21 lat odziedziczył po swoim ojcu, właścicielu rancza i inwestorze giełdowym, 600 tys. USD warte tyle, co 8 mln USD dzisiaj, czyli ok. 32 mln zł. Kiedy tylko dostał te pieniądze, rozpoczął imprezowanie na taką skalę, że oceniano iż nie zdoła dożyć 30 lat, kiedy to miał on otrzymać pozostałe dwie trzecie fortuny ojca (m.in. często widywano go jak jeździł pijany autem marki Lincoln z włączoną syreną policyjną).

Uwielbienie Kleinmayera dla życia towarzyskiego sprawiło, że na imprezie, na której trio Sola Hoopii wykonało pierwszy publiczny koncert z gitarą rezofoniczną, było wiele osób. Nowa gitara zyskała sporą popularność. Na tyle dużą, że Kleinmayer zgodził się pożyczyć Beauchampowi i Dopyerowi 12 500 USD na otworzenie firmy zajmującej się produkcją gitar rezofonicznych na większą skalę. 26 stycznia 1928 r. w stanie Kalifornia oficjalnie zarejestrowano firmę National String Instrument Corporation. Ted E. Kleinmayer został jej prezesem, George Beauchamp głównym menadżerem a John Dopyera kierownikiem fabryki. Zatrudniono także kuzyna Dopyery, Paula Bartha, jako asystenta.

Barth był wybitnym lutnikiem. Szybko stał się jednym z głównych współpracowników Beauchampa i współtwórcą projektów kolejnych gitar. Beauchamp zarabiał 55 USD tygodniowo, Dopyera 50 USD a Barth 48 USD. Nowa firma zleciła wytwarzanie metalowych membran do gitar rezofonicznych urodzonemu w 1887 r. w Szwajcarii niejakiemu Adolphowi Rickenbackerowi. W 1891 r. wyemigrował wraz z rodziną do USA. Niedługo później ożenił się ze spadkobierczynią fortuny jednego z udziałowców koncernu naftowego Rockefellera, Standard Oil. Para przeniosła się do Kalifornii, gdzie Rickenbacker pracował jako inżynier dla firmy produkującej piecyki Hotpoint, a później otworzył własną firmę przy 6701 South Western Avenue w Los Angeles.

Poprzednia
1 2

Wstępniak

Dostęp do serwisu

Wydanie papierowe, Android, iOS, WWW, ebook.

Komentarz rysunkowy

Felietony

Viktor Kozaryk

Wesołe miasteczko „Czarnobyl”

Miejsce największej katastrofy nuklearnej XX wieku stało się atrakcją turystyczną.

Leszek Nowak

Prezydencka dynastia Ameryki

W naszych czasach w polityce amerykańskiej odnajdujemy potężne rodziny, których członkowie zajmują najwyższe pozycje w strukturach władzy. Obecnie najbardziej znani są Clintonowie i Bushowie. Gdybyśmy jednak mieli wskazać na pierwszą wielką dynastię Ameryki, to wybór z pewnością padłby na rodzinę Adamsów.