Historia

Ten, który zniszczył polski handel

Leszek Pietrzak

Hilary Minc to postać, która szczególnie negatywnie zapisała się w polskiej historii. To on był inicjatorem „bitwy o handel”, w ramach której tysiące polskich przedsiębiorców zostało skazanych na więzienia i obozy pracy, a ich interesy przestały istnieć.

Rozpoczynające się 13 kwietnia 1947 r. w Warszawie plenum Komitetu Centralnego Polskiej Partii Robotniczej (PPR) miało być poświęcone problemom gospodarczym kraju. Podczas plenum miał wystąpić sam minister przemysłu i handlu Hilary Minc. Spodziewano się, że jego referat może być zapowiedzią nowych kierunków polityki gospodarczej rządu. I tak rzeczywiście się stało. Referat ministra Minca był zapowiedzią tego, co miało wkrótce nadejść. Minc z głębokim przekonaniem tłumaczył zebranym członkom Komitetu Centralnego zadania w gospodarce tak: albo aparat państwowy demokracji ludowej i rosnąca siła ekonomiczna państwa potrafią sobie podporządkować rynek i wtedy nasz przemysł będzie się stopniowo stawał całkowicie i konsekwentnie socjalistycznym, albo też rynek nie będzie opanowany i żywioł rynku kapitalistycznego stanie się dominujący.

Tamte słowa Minca były mocnym sygnałem, że rząd przystąpi niebawem do ścisłego kontrolowania rynku oraz radykalnego ograniczenia prywatnej i spółdzielczej działalności handlowo-gospodarczej. W swoim referacie Minc nie tylko zarysował nowy kierunek w gospodarce, ale przy okazji zaatakował koalicjanta – PPS – za całkowicie błędne rozumienie istoty socjalistycznej gospodarki. Minc zaznaczył w swoim referacie, że uspółdzielczenie środków produkcji, za którym opowiada się PPS, nie jest wyższą formą ich uspołecznienia niż ich upaństwowienie. Podkreślił stanowczo, że marksizm zawsze rozumiał uspołecznienie środków produkcji jako ich przejście na własność państwa, a wszelkie inne rozwiązania są rozwiązaniami o charakterze wstecznym. Gdy skończył swój referat, sala nagrodziła go gromkimi brawami.

Wystąpienie Minca, tak jak wcześniej zapowiadano, stanowiło najważniejszą część tamtego plenum PPR. Teraz można było się już tylko spodziewać konkretnych decyzji odnośnie do zapowiedzianej przez Minca nowej polityki gospodarczej.  Zdominowany przez PPR i jej stronników Sejm, 2 czerwca 1947 r. przyjął ustawę o zwalczaniu drożyzny i nadmiernych zyskach w obrocie handlowym. Na jej podstawie każdy właściciel sklepu, który według władzy miał zbyt wysokie ceny i zbyt wysokie obroty handlowe, mógł być skazany na 5 lat więzienia i 5 mln zł grzywny. Na dobre zaczynała się wówczas prawdziwa „bitwa o polski handel” autorstwa Hilarego Minca, człowieka, którego rodzina, zanim wybuchła wojna, sama posiadała własny interes. Aby jednak zrozumieć taką ewolucję poglądów, trzeba koniecznie sięgnąć do życiorysu Hilarego Minca i meandrów drogi, która zaprowadziła go na same szczyty komunistycznej władzy.

W stronę komunistycznej utopii

Hilary Minc urodził się w 1905 r. w nadwiślańskim Kazimierzu Dolnym, w rodzinie żydowskiego handlowca. Ówczesny Kazimierz to był typowy sztetl, którego ludność, w zdecydowanej większości żydowska, pielęgnowała swoją obyczajowość, głęboko osadzoną w naukach Tory i Talmudu. Mincowie należeli w Kazimierzu do grupy zamożniejszych Żydów. Oskar Minc (ojciec Hilarego) miał własny sklep, który przynosił całkiem spore dochody, w zupełności wystarczające na utrzymanie wielodzietnej rodziny.

Gdy w listopadzie 1918 r.  Polska odzyskała niepodległość, Mincowie przenieśli się do Warszawy. Młody Minc nie miał jednak duszy żydowskiego sklepikarza. Znacznie bardziej ciągnęło do nauki. W Warszawie rozpoczął naukę w gimnazjum im. Emiliana Konopczyńskiego. Po jakimś czasie zmienił szkołę na III Gimnazjum Związku Zawodowego Nauczycielstwa Polskich Szkół Średnich. Po uzyskaniu matury rozpoczął studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego. W szkole średniej po raz pierwszy zetknął się z ruchem socjalistycznym, został nawet członkiem Związku Polskiej Młodzieży Socjalistycznej (ZMPS). Ale Minc coraz bardziej radykalizował się. W 1921 r. wstąpił do Komunistycznej Partii Robotniczej Polski (KPRP), przemianowanej kilka lat później na Komunistyczną Partię Polski (KPP). Rejonem jego działania była warszawska Wola. Po jakimś czasie kierownictwo partii zdecydowało o jego przeniesieniu do Zagłębia Dąbrowskiego, gdzie pełnił rolę obwodowca partii. Działał także w młodzieżowej przybudówce KPP – Związku Młodzieży Komunistycznej (ZMK).

Poprzednia
1 2 3 4

Wstępniak

Dostęp do serwisu

Wydanie papierowe, Android, iOS, WWW, ebook.

Komentarz rysunkowy

Felietony

Grzegorz Braun

Rachunki za Wołyń

Minęły już blisko trzy ćwierci wieku, a my nadal nie wiemy, co nas właściwie spotkało. Jakie były polityczne, militarne, ekonomiczne i policyjno-prowokacyjne uwarunkowania tamtej czystki etnicznej?

Viktor Kozaryk

Wesołe miasteczko „Czarnobyl”

Miejsce największej katastrofy nuklearnej XX wieku stało się atrakcją turystyczną.