Historia

Ten, który zniszczył polski handel

Leszek Pietrzak

Hilary Minc to postać, która szczególnie negatywnie zapisała się w polskiej historii. To on był inicjatorem „bitwy o handel”, w ramach której tysiące polskich przedsiębiorców zostało skazanych na więzienia i obozy pracy, a ich interesy przestały istnieć.

We wrześniu 1922 r. za jedno ze swoich agitacyjnych wystąpień został po raz pierwszy aresztowany. Gdy po wyjściu z więzienia wrócił do działalności komunistycznej, znowu zaczęła go poszukiwać policja. W 1924 r. zagrożony aresztowaniem, postanowił wyjechać do Francji. Nad Sekwaną dokończył przerwane studia. Tam też poznał swoją małżonkę – Julię Heflich, działaczkę komunistyczną, także żydowskiego pochodzenia. We Francji zaangażował się w działalność komunistyczną, więc wkrótce został z niej wydalony.

Wtedy postanowił wyjechać do stolicy „ojczyzny światowego proletariatu”. W Moskwie wstąpił do partii bolszewickiej i wykładał w jednej z partyjnych szkół. Jednak po jakimś czasie sowieckie władze ponownie skierowały go do Polski. Po powrocie do kraju postanowił zakonspirować głęboko swoją komunistyczną działalność. Odbył służbę wojskową, a następnie podjął pracę w Głównym Urzędzie Statystycznym (GUS). Gdy w 1937 r. policja ponownie wpadła na trop jego komunistycznej działalności, został wyrzucony z GUS. Potem przez jakiś czas pracował w Biurze Planowania Krajowego i warszawskim magistracie. Jako „wywrotowiec” był cały czas „pod okiem” policji. Ale dzięki temu udało mu się przetrwać czystkę, jaką Sowieci przeprowadzili wśród działaczy partii, którzy znaleźli się w Związku Sowieckim. Gdy we wrześniu 1939 r. wybuchła wojna, wyjechał z Warszawy do Lwowa. Tam spotkał swoich mocodawców.

Pod okiem Sowietów

Wojna zaczęła zupełnie nowy rozdział w życiu Minca. Ze Lwowa został przeniesiony przez sowieckie władze do odległej Samarkandy, gdzie pracował w tamtejszym Instytucie Gospodarki. Z Samarkandy trafił na krótko do Saratowa, a potem już do Moskwy. Nie bez powodu. Stalin poszukiwał wówczas Polaków, którzy mogliby być użyteczni w jego polskich planach. I Minc był do tego celu bardzo dobrym kandydatem. Wszedł wówczas w skład wąskiej grupy działaczy, która stała się kadrą tworzonego przez Stalina Związku Patriotów Polskich (ZPP). Odpowiadał w nim za bieżącą propagandę. Redagował również organ prasowy ZPP „Wolna Polska”. W maju 1943 r. jako propagandysta został skierowany do tworzącej się w obozie w Sielcach nad Oką polskiej Dywizji im. T. Kościuszki, gdzie w stopniu majora kierował Wydziałem Oświatowo-Wychowawczym Dywizji. Szybko popadł w konflikt z dowódcą, płk. Zygmuntem Berlingiem i został zdegradowany.

Podkreślić trzeba, że wszystkie powody jego degradacji nie są znane. Być może przyczyną było dużo większe zaufanie Sowietów do Minca niż do Berlinga, które w efekcie wywołało personalny konflikt. Jakkolwiek było, degradacja Minca w kościuszkowskiej dywizji trwała dość krótko. Po bitwie pod Lenino przywrócono mu stopień i stanowisko. Niebawem też spotkały go kolejne awanse (stopień podpułkownika) i ordery (m.in. Virtuti Militari). Potem była funkcja szefa Wydziału Polityczno-Wychowawczego 2. Armii LWP. Minc od początku był w dywizji kimś w rodzaju politycznego komisarza, odpowiadającego za upolitycznienie „polskiego wojska” w ściśle wyznaczonym przez Sowietów kierunku.

W styczniu 1944 r. Minca z powrotem ściągnięto do Moskwy. Tam został zaangażowany w działania ZPP i Centralnego Biura Komunistów. Była to szczególna praca. Minc był kimś, kto pod okiem Sowietów miał projektować program gospodarczy przyszłego polskiego rządu. Formalnie kierował wówczas Biurem Badań Gospodarczych przy Zarządzie Głównym ZPP. Nie było też specjalnie dziwne, że znalazł się niebawem w wąskiej grupie kadrowej, która weszła następnie do utworzonego w lipcu 1944 r. w Moskwie Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego (PKWN). 27 lipca 1944 r. Minc pojawił się w Chełmie, a trzy dni później w Lublinie, gdzie najpierw pełnił funkcję kierownika Biura Ekonomicznego PKWN, a od grudnia 1944 r. – kierownika Resortu Przemysłu PKWN. Wraz z Mincem przybyła do Lublina jego żona. Julia Minc objęła szefowanie Polskiej Agencji Prasowej (PAP), która stała się bardzo ważnym narzędziem propagandy PKWN. Niebawem na polecenie Sowietów Minc został również dokooptowany do Komitetu Centralnego i Biura Politycznego PPR oraz do utworzonej przez nią Krajowej Rady Narodowej (KRN), która uzurpowała sobie nawet prawo do bycia polskim parlamentem. Od tej pory, przez następne dwanaście lat Minc będzie kierował polityką gospodarczą komunistycznej Polski. Mało tego, obok Bolesława Bieruta i Jakuba Bermana będzie należał do jej trzech najważniejszych postaci.

Wstępniak

Dostęp do serwisu

Wydanie papierowe, Android, iOS, WWW, ebook.

Komentarz rysunkowy

Felietony

Grzegorz Jakubowski

Piosenkarka Dorota R. zatrzymana. Niebezpieczna kobieta „Pitbulla” przesłuchiwana przez policję

Piosenkarka Dorota R. została zatrzymana w środę rano – dowiedział się dwutygodnik „Bez Cenzury”.

Stanislas Balcerac

Matecznik dla migrantów

Najazd imigrantów na Polskę nastąpi nie z zachodu i południa, tylko z północy.