Historia

Stara Anglia i sowiecki szpieg

Tomasz Pichór

Przez niewiele znaczącą z dzisiejszego punktu widzenia aferę, Zjednoczone Królestwo straciło jednego z najwybitniejszych polityków swoich czasów.

Takiej okazji nie mogła przepuścić brukowa prasa. Profumo, jeden z najważniejszych polityków konserwatywnych, podpora rządu Macmillana, szczęśliwy małżonek (jego żoną była Valerie Hobson, popularna ówcześnie aktorka filmowa), był zbyt łakomym kąskiem, by można go sobie łatwo odpuścić. Nawet jeśli jego rola w rozlicznych romansach Keeler była incydentalna i bez poważniejszych następstw. Tym bardziej, jeśli w tle pojawiła się sowiecka ambasada w postaci Iwanowa, na początku lat 60. Wielka Brytania poruszona zaś była łatwością, z jaką Rosjanie werbowali na agentów przedstawicieli brytyjskich elit. By wspomnieć jedynie Kima Phlilby’ego, który latem 1963 r. uciekł do Moskwy.

Profumo zdawał sobie sprawę, jakie konsekwencje niesie dla jego kariery politycznej upowszechnienie informacji o przelotnym związku z dziewczyną podejrzanej konduity. Jeszcze wiosną 1963 r. zapewniał swoich kolegów w gabinecie, że jego relacje były czysto towarzyskie, pozbawione wątku seksualnego. Jednak latem, kiedy Keeler ujawniła jeden z jego prywatnych listów, podał się do dymisji ze wszystkich sprawowanych funkcji rządowych. Premier, Harold Macmillan, człowiek starej daty, doprowadził także do tego, że Profumo musiał zrezygnować z czysto honorowej godności członka królewskiej rady przybocznej.

Dymisja Profumo spowodowała istne trzęsienie ziemi w brytyjskiej polityce. Dość wspomnieć, że wpływowy i wtedy „The Economist” umieścił na swojej okładce zdjęcie Keeler z wymownym podpisem: „The Prime Minister's Crisis”. Wkrótce potem do dymisji poddał się premier Macmillan, oddając swoje stanowisko Alecowi Douglas-Home. Rok później konserwatyści przegrali wybory parlamentarne i władzę objęli laburzyści.

Krajobraz po bitwie

Krótkotrwały i – relatywnie – niewinny związek wpływowego polityka i młodej dziewczyny nie tylko wstrząsnął brytyjską polityką, ale całkiem konkretnie wpłynął na ludzkie biografie.

Obronną ręką z całego zamieszania wyszedł Iwanow, który jeszcze w 1962 r. został odwołany do Moskwy, chociaż po ujawnieniu rewelacji o jego związku z Keeler opuściła go żona. Nie przeszkodziło to jednak jego dalszej służbie w szeregach Floty Czarnomorskiej. Johnny Edgecombe został skazany na siedem lat więzienia za posiadanie broni, w więzieniu przesiedział lat pięć. Do więzienia trafił także Aloysius Gordon, skazany za krzywoprzysięstwo. Najbardziej dramatycznie potoczyły się losy Stephana Warda. Został oskarżony o czerpanie zysku z nierządu uprawianego z Keeler i jej przyjaciółkę Mandy Rice-Davies. Mimo że oskarżenie było mocno naciągane (bazowało na tym, że Keeler partycypowała w utrzymaniu wspólnego domu) popełnił samobójstwo.

Mniej tragicznie potoczyły się losy samej Keeler. W grudniu 1963 r. została skazana za krzywoprzysięstwo na dziewięć miesięcy więzienia. Po wyjściu na wolność w roku 1964 nie umiała sobie znaleźć miejsca w życiu. Dwa razy wychodziła za mąż, jej dochody pochłaniały coraz to nowe sprawy sądowe. By przypomnieć o swoim istnieniu, dała nawet do zrozumienia, że z Profumo zaszła w ciążę, którą musiała usunąć. W 1984 r. jej portret autorstwa Morleya znalazł się w National Portrait Gallery. Zmarła w relatywnej biedzie i całkowitym zapomnieniu, zmieniona nie do poznania.

Sam Profumo po odejściu z rządu odnalazł się w całkowicie nowej dla siebie roli – poświęcił się pracy humanitarnej. Zaczął od najprostszych zajęć: sprzątał toalety w londyńskim przytułku Toynbee Hall. Później, korzystając ze swoich kontaktów towarzyskich, zaczął pozyskiwać fundusze na działalność Toyenbee Hall. Pracy humanitarnej poświęcił kolejne 40 lat swojego życia, nie wracając już do polityki i nie udzielając się publicznie. W 1975 r. został uhonorowany przez Elżbietę II tytułem komandora Orderu Imperium Brytyjskiego. Na 70 urodzinach Margaret Thatcher siedział obok królowej – trudno o wyraźniejszy w Wielkiej Brytanii wyraz szacunku. Zmarł w roku 2006. Trzeba przyznać, że przez niewiele znaczącą z dzisiejszego punktu widzenia aferę, Zjednoczone Królestwo straciło jednego z najwybitniejszych polityków swoich czasów.
1 2
Następna

Wstępniak

Dostęp do serwisu

Wydanie papierowe, Android, iOS, WWW, ebook.

Komentarz rysunkowy

Felietony

Grzegorz Braun

FDR do denazyfikacji

Grzegorz Braun

Czyja historia?

Dosyć finansowania antypolskiej agitacji z polskich budżetów - czas zaprzestać retransmisji cudzych narracji degradujących Polaka do roli wiecznego winowajcy, petenta i aspiranta.