Felietony

Rosjanka, która szpiegowała Einsteina

Kordian Kuczma

Głośna u zarania obecnej dekady Anna Chapman miała prekursorki o niejednokrotnie porywających życiorysach. Jedna z nich – córka prowincjonalnego prawnika i muza artystycznej elity – została żoną najwybitniejszego rosyjskiego rzeźbiarza swojego pokolenia, a w 1998 r. pojawiła się na ustach całego świata jako ostatnia miłość samego Alberta Einsteina...

Polakom (choć, jak wiadomo, nie wszystkim) może się to wydawać dziwne, lecz nasz wschodni sąsiad od dawna ma doskonały kulturalny PR. Może kojarzyć się nam z Katyniem i zsyłkami na Sybir, ale wielu mieszkańców Zachodu i tak na dźwięk słowa „Rosja” wyobrazi sobie występ teatru Bolszoj lub koncert muzyki Piotra Czajkowskiego (skądinąd syna carskiego generała polskiego pochodzenia). Swoich admiratorów mają tamtejsze krajobrazy, pełna przepychu architektura, a także rosyjskie kobiety. Dość wspomnieć o Elenie Diakonowej, która w ciągu 88 lat życia zdążyła obdzielić gorącym uczuciem Paula Eluarda, Maxa Ernsta i Salvadora Dalego, muzie Henriego Matisse’a Lidii Delektorskiej czy żonie Pabla Picassa, tancerce Oldze Chochłowej.

Biorąc pod uwagę potężny rozwój sowieckiego wywiadu i uniwersalność niektórych słabości płci męskiej, można było tylko czekać, aż NKWD uczyni ze słowiańskiego seksapilu szpiegowski oręż. Głośna u zarania obecnej dekady Anna Chapman miała prekursorki o niejednokrotnie porywających życiorysach. Jedna z nich – córka prowincjonalnego prawnika i muza artystycznej elity – została żoną najwybitniejszego rosyjskiego rzeźbiarza swojego pokolenia, a w 1998 r. pojawiła się na ustach całego świata jako ostatnia miłość samego Alberta Einsteina...

Znad Kamy na podbój świata

Sarapuł to w języku czuwaszskim sterlet (ryba z rodziny jesiotrowatych). Należące obecnie do autonomicznej Republiki Udmurcji miasto pojawiło się po raz pierwszy na kartach historii jeszcze jako wieś w 1579 r. Od 1780 r. stanowi stolicę powiatu. Liczbą zabytków przewyższa nawet stołeczny Iżewsk – w ciągu półtora stulecia samych cerkwi powstało tam trzydzieści trzy, w tym sobór służący również potrzebom eparchii (diecezji) z formalną siedzibą w Wiatce (obecny Kirow). W XIX wieku Sarapuł zasłynął jako ojczyzna wsławionej w walkach z francuskim najazdem kawalerzystki Nadieżdy Durowej oraz miejsce głośnego mordu rytualnego, którym w 1892 r. tubylcy próbowali zapewnić sobie przychylność swoich bożków. Był także kojarzony jako ośrodek stojącego na wysokim poziomie rzemiosła szewskiego.

Trzy lata później felietonista lokalnej prasy, Iwan Timofiejewicz Woroncow, doczekał się córki Margarity, ochrzczonej na cześć znanej z działalności charytatywnej matki, m.in. dobrodziejki sarapułskiego sierocińca. Dziewczynka przyszła na świat w zamożnym domu, mówiąc dokładniej – w trzypiętrowej willi mieszczącej również pokoje na wynajem, a na parterze kino i restaurację. Zamierzała iść w ślady wuja, adwokata sądu okręgowego i członka dumy miejskiej. Uczęszczała do miejscowego żeńskiego gimnazjum, natomiast po jego ukończeniu zapisała się na Wyższe Prawnicze Kursy dla Kobiet Warwary Połtorackiej, które mieściły się w domu Skoropadskiego przy bulwarze Nikickim w Moskwie. Wykładali tam najwybitniejsi humaniści pracujący wówczas w tym mieście, m.in. późniejszy rektor uniwersytetu, historyk Matwiej Lubawskij.

W kręgu mistrzów

W okresie nauki Woroncowa mieszkała przy położonej nieco bardziej na zachód ulicy Powarskiej, znanej czytelnikom literatury z „Przeklętych dni” noblisty Iwana Bunina, którego pomnik obecnie znajduje się na pobliskim skwerze. Przybyszka z prowincji miała okazję w tym czasie poznać wielu wybitnych artystów – poetów Siergieja JesieninaiAnatolijaMarienhofa, reformatora teatru Wsiewołoda Meyerholda, genialnego kompozytora Siergieja Rachmaninowa oraz najsławniejszy bas rosyjskiej opery – Fiodora Szalapina. Była bliska zaślubin z synem tego ostatniego – Borisem, romans zakończył się jednak skandalem. Narzeczoną i niedoszłego teścia zastano razem w łóżku. Następnym wybrankiem piękności był już jej mąż – starszy o 21 lat rzeźbiarz Siergiej Timofiejewicz Konionkow. Ten chłopski syn ze Smoleńszczyzny już pod koniec studiów na Petersburskiej Akademii Sztuk Pięknych na tyle mocno przełamywał konserwatywne schematy, że wykładowcy nakazali zniszczyć jego dzieło „Samson rozrywający pęta”. W kolejnych dekadach zdobył rozgłos kompozycjami plastycznymi inspirowanymi rewolucją 1905 roku, rosyjską przyrodą oraz mitologią grecką. Współcześni porównywali go do innego piewcy męskiej muskulatury – francuskiego mistrza Auguste’a Rodina, przy czym był także pionierem rzeźbiarskich przedstawień nagich kobiet w swoim kraju.

Poprzednia
1 2 3 4

Wstępniak

Dostęp do serwisu

Wydanie papierowe, Android, iOS, WWW, ebook.

Komentarz rysunkowy

Felietony

Grzegorz Jakubowski

Piosenkarka Dorota R. zatrzymana. Niebezpieczna kobieta „Pitbulla” przesłuchiwana przez policję

Piosenkarka Dorota R. została zatrzymana w środę rano – dowiedział się dwutygodnik „Bez Cenzury”.

Grzegorz Braun

1050 lat promesy cywilizacyjnej

Wraz ze Chrztem otrzymywali nasi przodkowie promesę na korzystanie ze wszystkich najwspanialszych skarbów cywilizacji opartej na dwóch filarach – nieznanych w innych kręgach cywilizacyjnych – rozdziale władzy świeckiej i duchownej i etyce bezwzględnej.